|
Kimler Bağ-Kur Sigortalısıdır? |
|
1479 Sayılı Kanun;
Kanunla ve Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik
kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi
ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
Esnaf ve sanatkarlar ile diğer bağımsız çalışanlardan ticari kazanç veya
serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya basit usulde gelir
vergisi mükellefi olanlar ile gelir vergisinden muaf olanlardan esnaf ve
sanatkar sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne
uygun olarak kayıtlı olanlar.
Kollektif şirketlerin ortakları
Adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları
Limited şirket ortakları
Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları
Donatma iştirakleri ortakları,
Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim kurulu üyesi olan
ortakları
Bağ-Kur sigortalısı sayılırlar.
2108 SAYILI KANUN;
2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Kanununa göre;
T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Kanunla kurulu diğer
emekli sandıklarından yaşlılık ve malullük aylığı almayan veya muhtar
seçildiği tarihte Sosyal Sigortalar Kurumu ve Kanunla kurulu diğer
sandıklara prim ve kesenek ödemeyen muhtarlar,
Bağ-Kur'a mecburi sigortalı sayılırlar
2926
Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan Sosyal
Güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene
hizmet akdi ile bağlı olmaksızın, tarımsal faaliyette bulunan
kimselerden;
18 yaşını doldurmuş erkekler,
18 yaşını doldurmuş kadınlar sigortalı olmak zorundadırlar.
İlk tescil tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlar ile 60 yaşını dolduran
erkekler talepleri halinde kapsama alınırlar.
2229 SAYILI KANUN;
Ev kadınları,
Herhangi bir Sosyal Güvenlik Kanunu kapsamında çalışmayanlar,
1479 ve 2926 sayılı Kanunlara göre zorunlu sigortalılıkları sona
erenler,
Türkiye'de ikamet eden ve herhangi bir işte çalışmayan yabancı
uyruklular,
Yurtdışındaki vatandaşların yanlarında bulunan ve herhangi bir işte
çalışmayan eşleri,
İsteğe bağlı sigortalı olmak hakkından yararlanabilirler.
|
|
Nasıl Bağ-Kur Sigortalısı Olunur? |
|
1479 Sayılı Kanuna Tabi Zorunlu(Esnaf) Bağ-Kur Sigortalılığı, Bağ-Kur'lu
olmayı gerektiren faaliyetle birlikte başlar. Bağ-Kur'a kayıt ve
tescilin yapılabilmesi için ilgili Bağ-Kur İl Müdürlüğüne başvurulup,
alınacak BAĞ-KUR GİRİŞ BİLDİRGESİNİN ilgili kuruluşlara
onaylattırılması(vergi daireleri, vergiden muafiyet halinde oda ve sicil
memurluklarından) ve onaylı bu bildirgenin Bağ-Kur İl Müdürlüğüne
verilmesi gerekmektedir.
2926 Sayılı Kanuna Tabi Tarım Sigortalılığı tarımsal faaliyetle birlikte
başlar. Bağ-Kur'a kayıt ve tescilin yapılabilmesi için ilgili Bağ-Kur İl
Müdürlüğüne başvurulup, alınacak TARIM SİGORTALILIĞI BAĞ-KUR'A GİRİŞ
BİLDİRGESİNİN, bağlı bulunduğu muhtara, ziraat odaları veya
kooparatiflere onaylattırılması ve onaylı bu bildirgenin Bağ-Kur İl
Müdürlüğüne verilmesi gerekmektedir.
2229 Sayılı İsteğe Bağlı Sigortalılık için; Bağ-Kur'a tabi mecburi
sigortalılık niteliğini kaybedenler dilekçe ile, isteğe bağlı olarak ilk
kez Bağ-Kur sigortalısı olmak isteyenler, BAĞ-KUR'A İSTEĞE BAĞLI
SİGORTALI GİRİŞ BİLDİRGESİ ile daimi ikametgahlarının bulunduğu
yerdeki muhtarlıklara onaylattırılması ve onaylı bu bildirgenin Bağ-Kur
İl Müdürlüğüne verilmesi gerekmektedir
|
|
Bağ-Kur Sigortalısının Tanımı |
|
Kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu Sosyal Güvenlik
Kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene bağlı
olmaksızın kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar Bağ-Kur sigortalısı
sayılmışlardır.
|
|
Sigortalılık Hak ve
Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyenler Hakkında Yapılacak İşlemler |
|
1479 ve 2926 sayılı Kanunlar kapsamında zorunlu sigortalı olanların 1479
sayılı Kanunun 26 ncı maddesinde belirtilen üç aylık süre içerisinde
tescil ve sigortalılığın sona ermesi ile ilgili yükümlülüğe uymayan
sigortalılara 01.01.2007 tarihinden itibaren Kurumca 85 YTL idari para
cezası verilir bu miktar her yıl Maliye Bakanlığınca 4.1.1961 tarihli ve
213 sayılı Vergi Usul Kanunun mükerrer 298 inci maddesi gereğince
belirlenen yeniden değerlendirme oranında arttırılır.
|
|
Basamak Seçimi ve Yükseltme İşlemleri |
|
Bağ-Kur’da24 basamaklı gelir tablosu bulunmaktadır. En düşük basamak 1,
en yüksek basamak ise24 dür. Bağ-Kur sigortalısı olacaklar ilk girişte 1
ile 12 nci basamaktan birini, sigortalılığın başladığı tarihten itibaren
3 ay içerisinde seçebilirler. 3 ay içerisinde basamak seçimi yapılmazsa
1 inci basamak seçilmiş sayılır. İlk 12 basamakta her bir basamak için
bekleme süresi 1 yıl olup, basamak yükseltilmesi isteğe bakılmaksızın
Kurum tarafından yapılır. 1479 ve 2926 sayılı Kanunlara tabi
sigortalılar bulunduğu 1-12 basamaklar arasında bir yılını doldurunca
bir üst basamağın primini ve basamak yükseltme farkını yatırmalıdır.(Basamak
yükseltme farkı tutarları içinTIKLAYINIZ).
12 inci basamakta bekleme süresi 1 yıl olup, 1 yılın sonunda 13.
basamağa geçmek için yazılı talepte bulunmak ve talep tarihinde prim
borcunun olmaması,
13 ile 24 üncü basamaklar arası her bir basamak için bekleme süresi 2
yıl olup, 13 üncü basamaktan itibaren basamak yükseltilmesi için
sigortalının yazılı talepte bulunması ve talep tarihinden önceki ayın
sonu itibariyle prim ve diğer borçlarını ödemiş olması gerekmektedir.
İl müdürlüklerinden temin edilecek
basamak yükseltme (BY) formu doldurulup imzalanarak bu talep
yapılabilir.
BASAMAK YÜKSELTME TALEP YAZISI VEYA (BY) FORMU İl Müdürlüklerine elden
verilerek kayıt tarih ve numarası alınır veya PTT kanalıyla taahhütlü
olarak gönderilebilir.
Diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında hizmeti olup da, Bağ-Kur
sigortalısı olacak kimselerin, bu hizmetlerine tekabül eden basamaklara
intibakları yapılır. Ancak sigortalı tescil tarihinden itibaren üç ay
içinde, isterse intibak ettirildiği basamak ile 12.basamak arasında
bulunan basamaklardan herhangi birini seçebilir.
|
|
Bağ-Kur Tarım Sigortalılarında Tevkifat Uygulaması |
|
Tarım sigortasına tabi çiftçilerin, bulundukları basamaklara göre
ödemeleri gereken primlerini aylık yada üçer aylık dört dönem halinde
ödemeleri gerekmektedir.
2926 sayılı Kanuna tabi sigortalıların prim borçlarının ürün
bedellerinden %1 oranında tevkif suretiyle tahsil edilmesine Bakanlar
Kurulu Kararı gereğince 1 Nisan 1994 tarihinden itibaren başlanılmıştır.
Kimler Tevkifat Yapmak Zorundadır ?
Kamu İdare ve Müesseseleri,
İktisadi Kamu Müesseseleri,
Sair Kurumlar (Kooperatifler ve diğer kurumlar),
Ticaret Şirketleri,
İş Ortakları,
Dernekler,
Vakıflar,
Dernek ve Vakıfların İktisadi İşletmeleri,
Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit
eden çiftçiler,
Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticari ve serbest meslek
erbabı,
tevkifat yapmak zorundadırlar.
|
|
Basamaklara Göre Prim Tutarları Nedir? |
|
1479 Zorunlu Sigortalılığa Göre Prim Tutarları
2926 Tarım Sigortalılığına Göre Prim Tutarları
|
|
Sigortalılığın Sona Ermesi
|
|
1479 Sayılı Kanuna Tabi Zorunlu (Esnaf) Bağ-Kur sigortalılığı
aşağıda belirtilen şartlarda sona erer;
Gelir vergisi mükellefiyetinden dolayı Bağ-Kur'a sigortalı olanların
mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri,
Gelir vergisinden muaf olanlar esnaf ve sanatkar sicilinden ve kanunla
kurulu meslek kuruluşlarından üyelik kayıtlarının birlikte veya bu
kayıtlardan birisinin silindiği,
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi mevcut yabancı ülkelerde
sigortalı olarak çalışmaya başlayanların , çalışmaya başladıkları,
Şirketlerle ilgisi kalmayanların çalışmalarına son verdikleri veya
ilgilerinin kesildiği,
İflasına karar verilmiş olan tasfiye halindeki özel işletmeler ile
şirket ortaklarının, özel işletmenin veya şirketin mahkemece tasfiyesine
karar verildiği,
Muhtar sigortalıların muhtarlık görevlerinin sona erdiği ,
tarih itibariyle sona erer,
2108 sayılı Kanuna göre 1479 sayılı kanun kapsamına giren köy ve mahalle
muhtarlarından, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı
gelir vergisi mükellefiyetleri bulunanlar hariç aynı zamanda hizmet akdi
ile çalışanların çalışmaya başladığı,
Gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayan veya gelir vergisinden muaf olan,
ancak esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek
kuruluşlarındaki kayıtlara istinaden Bağ-Kur sigortalısı olanlardan bu
sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile çalışanların
çalışmaya başladığı
Tarihten bir gün önce sona erer.
Sigortalılığı sona erenler sigortalılıklarının sona erdiği tarihten
itibaren 3 ay içinde Kuruma başvurarak kayıtlarını sildirmek zorundadır.
Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasını sona erdiren sigortalılar,
Kurumca sigortalılık tespit belgelerini ilgili kuruluşlara tanzim ve
tasdik ettirdikten sonra bağlı bulundukları Bağ-Kur İl Müdürlüklerine
elden verirler veya PTT kanalıyla gönderilir
2926 Sayılı Kanuna Tabi Tarım Sigortalılığı aşağıda belirtilen
şartlarda sona erer.
Tarımsal faaliyetinden Bağ-Kur sigortalısı olanların tarımsal
faaliyetlerinin sona erdiği tarih itibariyle,
Kurumumuzdaki tarım sigortalılığı devam ederken diğer sosyal güvenlik
Kanunlarına tabi bir işte çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları
tarihten bir gün önce
Sigortalılığı sona erenler sigortalılıklarının sona erdiği tarihten
itibaren 3 ay içinde Kuruma başvurarak kayıtlarını sildirmek
zorundadırlar. Ancak, sigortalılığın sona erdiğinin tespiti için, bağlı
bulunulan Bağ-Kur İl Müdürlüğüne başvurulup, alınacak tarım sigortalılık
tespit belgesinin (formun ön yüzünü görmek için buraya arka yüzünü
görmek için buraya basınız) ilgili Muhtar, Ziraat Odası,Tarım Kredi
Kooperatifi, İlgili Birlik ve Tapu sicil Müdürlüğünü kapsayan
Sigortalılık Belgesinin ilgili yerlerden doldurulup onaylattırılması ve
onaylı bu form ile varsa diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşları kapsamında
çalışıldığını gösterir belgenin Bağ-Kur il müdürlüğüne verilmesi
gerekmektedir.
Kurumumuz tarafından uygulanmakta olan 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına
ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun 4. maddesinin mülga
(c) bendi 22.02.2006 tarihinde kabul edilen ve 01.04.2006 tarihinde
yürürlüğe giren 5458 sayılı Kanunun 15. maddesi ile yeniden
düzenlenmiştir. "Yıllık tarımsal faaliyet gelirinden bu faaliyete
ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının,
16 yaşından büyükler için tespit edilen asgari ücret tutarından az
olduğunu beyan eden veya belgeleyenler sigortalı sayılmazlar" hükmü
getirilmiştir.
2229 Sayılı Kanuna Tabi İsteğe Bağlı Sigortalılık aşağıda
belirtilen şartlarda sona erer.
Sigortalının sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin yazılı talebin
Kurum kayıtlarına girdiği tarihte,
1479 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine göre zorunlu sigortalılığın
başladığı tarihte,
506 sayılı Kanuna tabi hizmet akti ile çalışmaya başlayanların çalışmaya
başladıklarını tarihten 1 gün önce,
T.C. Emekli Sandığına tabi olarak çalışmaya başlayanların emekli
keseneklerinin kesildiği tarihten 1 gün önce,
Yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yazılı
talebin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihte,
Malüliyet aylığı bağlanması halinde malüliyete esas rapor tarihinde,
SİGORTALININ ÖLÜMÜ HALİNDE;
I- Bir süre prim ödememişse en son primi ödenen ayın sonu itibariyle,
II- Hak sahiplerince ödeme tarihinde sigortalının toplam borcunun üç
aylık prim ve ceza borcundan az olması halinde ölüm tarihinde,
Sona erer.
Ayrıca 4956 sayılı Kanunda; sigortalının toplam borcunun üç aylık prim
ve ceza borcundan fazla olması halinde,sigortalının daha önce ödediği
primlerin bilgisayara ortamında tespit edilen ve tam olarak karşıladığı
ayın sonu itibariyle Kurumca sona erdirilir.
|
|
Nasıl Yeniden Sigortalı Olunur?
|
|
1479 Sayılı Kanuna Göre:
Bağ-Kur sigortalılığı sona erenlerin tekrar Bağ-Kur Kanununa tabi olarak
çalışmaya başladıklarında yeniden Bağ-Kur'a kayıt ve tescilleri yapılır.
Yeniden Bağ-Kur'a kayıt ve tescili yapılacak mecburi sigortalıların
sigortalılık tespit belgesini bağlı bulundukları Bağ-Kur İl
Müdürlüklerinden alarak,
Vergi mükellefi olanlar, bağlı bulundukları vergi dairelerine,
Vergiden muaf olanlar, bağlı bulundukları esnaf sanatkarlar siciline ve
kanunla kurulu meslek kuruluşlarına,
Muhtar sigortalılar, yeniden muhtar seçildiklerinde muhtarlar için
hazırlanan Bağ-Kur sigortalılık belgesini (forma ulaşmak için buraya
tıklayınız) bağlı bulundukları mülki amirliklerine,
Tanzim ve tasdik ettirildikten sonra bağlı bulundukları Bağ-Kur İl
Müdürlüklerine elden verirler veya PTT kanalıyla gönderirler.
Bu suretle Bağ-Kur sigortalılıkları, son bulduğu tarihteki basamak ve
eski Bağ-Kur numarası ile yeniden sigortalı oldukları tarihten itibaren
başlar.
Ancak terk tarihi ile yeniden sigortalılık başlangıç tarihi arasında
diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçirilen süre dikkate
alınarak daha önce bulundukları son basamak üzerinden basamak
intibakları yapılacaktır.
2926 Sayılı Kanuna Göre:
Daha önce tarım sigortalısı iken herhangi bir sebepten dolayı tarım
sigortası kapsamından çıkanlardan, yeniden kendi adına ve hesabına
çalışmaya başlayanlar ile ilgili olarak aşağıdaki işlemler yapılacaktır.
Yeniden sigortalılığı başlayanlar Kurumca hazırlanan 2926 sayılı Kanuna
göre hazırlanan Bağ-Kur sigortalılık belgesi (formun ön yüzünü görmek
için buraya arka yüzünü görmek için buraya basınız) ile Kuruma müracaat
edilecektir.
Yeniden sigortalılığı başlayanların sigortalılıkları önceki Bağ-Kur
numarası ve en son bulunduğu basamak üzerinden devam ettirilecek ancak,
diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçirilen süre intibak
ettirilmek suretiyle dikkate alınarak daha önce bulundukları son basamak
üzerinden yeniden belirlenir.
2229 Sayılı Kanuna Göre:
1479 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine göre İsteğe Bağlı Sigortalı
olanlardan yazılı talepleri doğrultusunda sigortalılıkları sona
erdirilenlerin isteğe bağlı sigortalılıklarının yeniden başlatılması
için mutlaka yazılı talepte bulunmaları gerekmektedir.
Düzensiz prim ödemeleri nedeniyle sigortalılıkları Kurumca re’sen sona
erdirilenlerin ise yeniden prim ödemeye başlamaları halinde isteğe bağlı
sigortalılıkları Kurumca başlatılır.
|
|
Sosyal Güvenlik Destekleme Primi |
|
1479 sayılı Kanunun Ek-20 nci maddesi ile; “Diğer Sosyal Güvenlik
Kanunlarına göre, yaşlılık ve malüllük aylığı bağlananlardan, 24 ncü
maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmaya
başlayanlar, çalışmaya başladıkları ayı takip eden aybaşından itibaren
çalışmalarının sona erdiği ay dahil, bu Kanunun 50 nci maddesine göre
belirlenen 12 nci gelir basamağının %10 oranında destek primi öderler.
Sosyal güvenlik destek primi ödemesi gerekenlerden bu Kanunun yayımı
tarihinden önce aylık bağlananlar Kanunun yayımını, daha sonra tekrar
gerçek ve basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar ise
mükellefiyetin başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren 3 ay
içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunmak zorundadırlar. Bu süre içinde
Kuruma yazılı bildirimde bulunmayanlar ile Kurumca tespit
edilemeyenlerden sosyal güvenlik destek primi, 53 üncü maddeye göre
hesaplanarak tahsil edilir.” Amir hükmü getirilmiş olup uygulamaya
Kanunun yayım tarihini takip eden aybaşı olan 01/09/2003 tarihi
itibariyle başlatılmıştır.
|
|
Yurtdışı Borçlanması |
|
22.5.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3201 sayılı Kanun ile;
vatandaşlarımızın yurtdışında geçen çalışma sürelerinin sosyal
güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Borçlanma İçin Başvurulacak Kuruluşlar
A-Halen Yurtdışında bulunanlar;
a)Yurtdışına çıkmadan önce Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik
kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumu
Başkanlığına,
b)Yurtdışına çıkmadan önce Türkiye’de son defa prim, kesenek ve karşılık
ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna,
c) Ev kadınları Bağ-Kur’a
B-Türkiye’ye Döndükten Sonra Yurtdışında Geçen Hizmetlerini
Borçlanmak İsteyenler,
a) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal
Sigortalar Kurumu Başkanlığına,
b)Müracaat tarihinde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik
kuruluşuna,
c) Başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi
olmamakla birlikte Türkiye’ ye döndükleri tarihten sonraki
çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik
kuruluşuna,
d) Hizmetlerinden bir kısmını yurtdışında iken borçlananlardan kalan
hizmetlerini Türkiye’ ye döndükten sonra borçlanmak isteyenler ilk
borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna,
e) Ev kadınları Bağ-Kur’a,
Sürelerinin bir kısmını çalışarak geçirmiş olan ev kadınları, ev kadını
olarak geçen süreleri için Bağ-Kur’a, çalışılan süreleri içinde
yukarıdaki (A) , (B) maddelerine göre durumlarına uygun düşen Sosyal
Güvenlik Kuruluşuna, kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık
bağlanmış olanlar aylık almakta oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,
Yazılı olarak başvurarak borçlanabilirler.
Borçlanma İçin Başvuru Süresi
Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararının yayımlandığı tarihte
(25.04.2003) 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarının yurtdışında geçen
ve belgelendirilen çalışma süreleri, bu çalışma süreleri arasında veya
sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve ev kadını
olarak geçen sürelerini borçlanacak olanlar yurtdışında iken ya da yurda
döndükten sonra durumlarına uygun sosyal güvenlik kuruluşuna başvurarak
borçlanabilirler, bunlardan müracaat süresi koşulu aranmaz.
Yurtdışında çalışmakta iken ya da Türkiye’ ye döndükten sonra ölen
sigortalıların hak sahipleri ölenin durumuna uygun sosyal güvenlik
kuruluşuna, yazılı olarak müracaat ederek borçlanabilirler.
Borçlanma İçin Ödenecek Döviz Miktarı ve Ödeme Süresi
10 Mayıs 2005 (dahil) tarihinden itibaren borçlanılacak her gün için 3,5
ABD Doları alınacak olup, söz konusu rakamın indirilmesi ve
yükseltilmesi ile döviz cinsine karar vermeye Bakanlar Kururlu
yetkilidir.
Ödemek için bir süre bulunmamaktadır. Vatandaşlarımız tahakkuk ettirilen
borçlarını istedikleri zaman ödeyebilirler. Ancak; borç ödenmedikçe
borçlandırılan süreler değerlendirilemeyeceği gibi ödenecek günlük döviz
miktarının değiştirilmesi halinde, ödenmeyen süreler için değiştirilen
günlük döviz miktarı geçerli olacaktır.
Borçlanılan Sürelere Göre Aylık Bağlama Şartları
Anayasa Mahkemesi, 25.04.2003 tarih, 25089 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 12.12.2002 tarihli 2000/36 E, K 2002/198 sayılı Kararında
3201 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (A) paragrafının 1 inci fıkrasının
(a) bendinde yer alan “Kesin dönülmüş” sözcüklerinin Anayasa’ya aykırı
olmadığına karar verdiğinden,
Yurtdışında geçen sürelerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak aylık
isteğinde bulunacak olanlardan;
a) Yurda kesin dönülmüş olması,
b) Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması
c) Döviz borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte
bulunulması koşulları aranmaktadır.
Borçlanmak İçin Başvuru
Halen yurtdışında bulunan ve yurtdışında geçen çalışma sürelerini
Bağ-Kura borçlanacak vatandaşlarımızın 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma
taleplerini ikametlerinin bulunduğu İl Müdürlüklerine yapmaları
gerekmektedir.
3201 Sayılı Kanuna Göre Borçlanma Talebinde Bulunanların İbraz
Edecekleri Belgeler
1) Talep dilekçesi (EK-1)
2) Vukuatlı nüfus kayıt örneği (son 6 aylık)
3) Yurtdışında hangi tarihlerde oturduğunuzu belgeleyen ikamet
belgesinin aslını yurt dışında iseniz konsolosluktan tercüme
ettirilmesi, Türkiye’de iseniz tercüme bürolarından tercüme ettirilmesi,
4)Pasaportlarının 1,2,3,4 üncü sayfaların (Konsolosluk veya Çalışma
Ataşeliklerimizden onaylı suretleri)
5) Çalışma sürelerini borçlanmak isteyenler, resmi makamlardan alınan
hizmet belgesinin aslı
6) Borçlanma talep taahhütnamesi (EK-2) (Ev kadınlığı sürelerini
borçlanacaksa 2 ve 4 çalışma ve işsizlik sürelerini borçlanacaksa 1 ve
3.kısımların doldurulması)
7) Yurtdışı ve yurt içi adresinizin dilekçenizde açık olarak
belirtilmesi
.
|
|
Türkiye ile Sosyal Güvenlik Sözlesmesi
Bulunan Ülkeler ve Uygulama |
|
Yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın sosyal güvenliklerinin
sağlanması amacıyla Ülkemizle yabancı ülkeler arasında sosyal güvenlik
sözleşmeleri imzalanmıştır. Kurumumuz bu sözleşmelere uzun vadeli
sigorta kollarında (yaşlılık, maluliyet, ölüm aylığı) taraf olup, kısa
vadeli sigorta kollarındaki yardımları sağlamakla yükümlü değildir.
Ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerde çalışan
sigortalılarımızın, akit ülkelerde geçen hizmetleri Kurumumuzdaki
hizmetlerle aynı zamana rastlamamak şartıyla tahsis talebinde
(yaşlılık, maluliyet, ölüm aylığı) bulunulduğunda yardım hakkının
belirlenmesinde, hakkın devamında veya kazanılmasında birleştirilir.
Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkeler ve sözleşme metinlerine ulaşmak için buraya tıklayınız.
|
|
Yaşlılık Aylığının Faydalanma Şartları |
|
Yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için sigortalının;
a- Yazılı talepte bulunması, talepte bulunduğu tarihte prim ve her türlü borçlarını ödemiş olması
b- Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması
Şarttır.
Kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını dolduran ve en az 15 tam yıl
sigorta primi ödeyen sigortalılara da kısmi yaşlılık aylığı bağlanır.
T.C. Emekli Sandığında, Sosyal Sigortalar Kurumunda veya
kanunla kurulu diğer emekli sandıklarında 2829 sayılı Kanuna göre
birleştirilecek hizmeti ve borçlanılan hizmet süreleri bulunan
sigortalılarımızın bu hizmetleri ile Kurumumuzdaki hizmetleri toplamı
Kanunda belirtilen hizmet sürelerini doldurduğunda da sigortalılarımıza
talepleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
Ancak 4447 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
yürürlükte bulunan hükümlere göre 4447 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihi takip eden aybaşı (01.10.1999) itibariyle aylık bağlanmasına hak
kazanmalarına iki tam yıl veya daha az kalan sigortalıların tam veya
kısmi yaşlılık aylığı talep hakları saklıdır.
Buna Göre; (KISMİ AYLIK) ve (TAM AYLIK)
|
|
Malüllük Aylığından Faydalanma Şartları |
|
Sigortalının malullük aylığından yararlanabilmesi için;
I- 28 inci maddeye göre malul sayılması,
II- Bu Kanuna göre en az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olması,
III- Malullük aylığından yararlanmak için her türlü prim borcunu ödemiş olması
Gerekir.
Sigortalının 5 tam yıl hizmet süresi olmamakla birlikte Kurumumuza tabi
mecburi sigortalılığı devam ederken bir iş kazası veya meslek hastalığı
sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybetmesi halinde, hizmet
süresi aranmaksızın malullük aylığından yararlanabilir.
Daha önce T.C. Emekli Sandığında, Sosyal Sigortalar Kurumunda
veya kanunla kurulu diğer emekli sandıklarında 2829 sayılı Kanuna göre
birleştirilecek hizmeti ve borçlanılan hizmet süreleri bulunan
sigortalılarımızın bu hizmetleri ile Kurumumuzdaki hizmetleri toplamı
en az 5 tam yılı doldurduğunda da sigortalılarımıza talepleri halinde
malullük aylığı bağlanır.
|
|
Ölüm Aylığından Faydalanma Şartları |
|
a- Ölüm tarihinde en az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olması
b- Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken yahut yazılı olarak
istekte bulunup, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak
kazandıktan sonra ölen,
c- Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylıkları kesilmiş olan sigortalılardan ölen.
d- En az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olanlardan toptan ödeme
talebinde bulunmakla beraber, toptan ödeme yapılmadan ölen,
Sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekleri üzerine aylık bağlanır.
Sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen
sigortalının prim ödeme süresinin Kurumumuzda geçmiş olması
gerekmemektedir. Daha önce T.C. Emekli Sandığı, SSK, 2926 sayılı Kanuna
veya kanunla kurulu diğer emekli sandıklarının 2829 sayılı Kanuna göre
birleştirilecek hizmeti ve borçlanılan hizmet süreleri bulunan
sigortalılarımızın Kurumumuzdaki hizmetleri toplamı en az beş tam yılı
dolduran sigortalıların hak sahiplerine, sigortalının vefat tarihinden
önce en son Kurumumuz sigortalısı olması halinde talepleri üzerine
Kurumumuzca ölüm aylığı bağlanır.
Ölüm tarihinde sigortalının hak sahibi durumunda kimsesinin
bulunmaması ve daha sonra ölüm sigortası yardımından yararlanabilecek
hak sahibi veya hak sahiplerinin ortaya çıkması halinde ölüm sigortası
yardımlarına hak kazanıldığı tarihten itibaren 5 tam yıldan önce
talepte bulunması halinde ölüm sigortasına hak kazandığı tarihi takip
eden aybaşı,
5 tam yıl geçtikten sonra talepte bulunulması halinde ise talebi takip eden aybaşı itibariyle aylık bağlanır.
Sigortalı, iken geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı
sonucu meydana gelen ölümlerde sigortalının prim ödeme süresi
aranmayacak, sigortalı, Bağ-Kur’ da mecburi sigortalılığı devam ederken
geçirdiği bir iş kazası veya meslek hastalığı sebebiyle ölmüş ise, hak
sahiplerine yazılı taleplerine göre ölüm aylığı bağlanır.
|
|
Bağlanan Aylıkların Arttırılması |
|
01.01.2007 tarihinden sonra
1479 ve 2926 sayılı Kanunlara tabi aylık alan sigortalı ve
haksahiplerinin aylıkları,
2007 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren % 5,
2007 yılı Temmuz ayı ödeme döneminden itibaren de 2007 yılının birinci
altı aylık dönemi için Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en
son temel yıllı tüketici fiyatları genel endeksindeki değişim oranı
(TÜFE) kadar,
arttırılacaktır.
Ayrıca, vergi iadesi ödenmesine ilişkin 2978 sayılı Vergi İadesi
Hakkında Kanunun yürürlükten kaldırılması nedeni ile 1479 sayılı ve 2926
sayılı Kanun hükümlerine göre aylık veya gelir bağlanmış olanlara aylık
veya gelir olarak her ay ödenecek tutarlara göre ayrıca ek ödeme
yapılmıştır.
|
|
Ayliklarin Odenmesine İliskin Esaslar |
|
Aylık Ödemeleri;
1479 ve 2926 sayılı Kanunlara göre kurumumuzca yaşlılık malüllük aylığı
bağlanan sigortalılar ile bunların vefatı halinde ölüm aylığı bağlanan
hak sahiplerine ait aylıklar
T.Halk Bankası Genel Müdürlüğü,
T.Vakıflar Bankası Genel Müdürlüğü
T.C.Ziraat Bankası Genel Müdürlükleri ve
T. Garanti Bankası ile yapılan protokol gereği
Bankaların ilgili birimlerince daha önceden Genel Müdürlüğümüze bildirilen şubeleri aracılığıyla ödenmektedir.
Ayrıca P.T.T Bank ile Kurumumuz arasında yapılan protokole göre
tüm PTT bank şubelerince emekli aylıkları ödenmekte olup malül ve 65
yaş üzeri sigortalılarımız ve hak sahiplerine talepleri halinde 1 YTL
karşılığı talep dilekçelerinde istedikleri adreste kendilerine
aylıkları ödenmektedir.
Kurumumuz sigortalı ve haksahiplerinden maaş aldığı bankalara
bireysel kredi borcu olanların banka borcu bitinceye kadar banka
değişikliği yapılmamaktadır.
Banka şubeleri ödeme yaparken, ödemelere ilişkin (virman,
otamatik ödeme,ATM kartları, İnternet bankacılığı gibi) işlemlerde
bankacılığın cari usul ve esaslarını uygulamaktadır.
Ancak banka vereceği ATM kartlarına bir yıllık miad tarihi
koyacak ve bu tarihin güncellenmesi için kimlik isteyecek, gerektiğinde
kimlik tespitine yarayan belgeyi göstermeyenlere ödeme yapmayacaktır.
Aylık Ödeme Günleri 1479 ve 2926 sayılı Kanunlara
göre malullük yaşlılık ve ölüm aylığı alan sigortalı ve hak
sahiplerinin bağlanan aylıkları her ay peşin olarak ödenmekte olup,
Aylıkları Tahsis numaralarının son rakamlarına göre,
9,7,5 olanlara her ayın 25 inci
3 ve 1 olanlara her ayın 26 ncı
8, 6 ve 4 olanlara her ayın 27 nci
2 ve 0 olanlara her ayın 28 inci gününde
ödenmekte olup, ödemelerin yapılacağı günlerden herhangi birinin
resmi tatile rastlaması durumunda aylıklar, ödeme günü Kurumca
belirlenecek günde (hafta sonu ve resmi tatilden bir gün önce veya
tatili takip eden ilk iş gününde) ödenmektedir.
Sosyal Yardım Zammı
1479 sayılı Kanuna göre Malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı alanlardan
1-12 basamaklarda bulunanlara 5.850.000 TL,
13-24 basamaklarda bulunanlara 4.500.000 TL.
sosyal yardım zammı aylıklar ile birlikte her ay peşin olarak ödenir.
Ölen sigortalının hak sahibinin birden fazla olması halinde sosyal
yardım zammı hak sahiplerine eşit oranda bölüştürülür. Sosyal güvenlik kanunlarına göre bağlanan iki ayrı aylığı
birlikte alanlara, 1479 sayılı Kanuna göre ayrı ayrı bağlanan iki
aylığı birlikte alanlara veya İki sigortalıdan da ayrı ayrı ölüm aylığı
alan hak sahiplerine, bunlardan yalnız birisi için sosyal yardım zammı
ödenir.
Bağlanan aylıkları iptal edilenler ile yersiz ödeme yapılmış
olanlara ödenen sosyal yardım zammının tamamı ilgililerden tahsil
edilir.
Vergi İadeleri 5454 sayılı Kanunla, sosyal
güvenlik kurumlarından emekli maluliyet, dul ve yetim aylığı alan
haksahiplerine vergi iadesi ödenmesine ilişkin 2978 sayılı Vergi İadesi
Hakkında Kanun 1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere, yürürlükten
kaldırılmıştır. Ancak, söz konusu 5454 sayılı Kanun ile 1479 sayılı ve 2926
sayılı Kanun hükümlerine göre aylık veya gelir bağlanmış olanlara aylık
veya gelir olarak her ay ödenecek tutarlara göre ayrıca ek ödeme
yapılmaktadır.
|
|
Durdurulan Aylıklar |
|
Bankalarda altı ay hareket görmediği için durdurulan aylıklar:
1479 ve 2926 sayılı Kanunlara göre malullük yaşlılık ve ölüm aylığı
alan sigortalı ve hak sahiplerine yapılan aylık ödemelerden 6 ay
mevduat hesaplarından para çekilmemek suretiyle hareket görmeyen
aylıklar ilgili bankalarca Kurumumuz hesaplarına aktarılmakta ve
Kurumuzca geçici olarak durdurulmaktadır. Bu durumda olup aylıkları durdurulan sigortalı ve
haksahiplerinin bağlı bulunduğu il müdürlüğümüze müracaatları halinde
(durdurulan aylıkların teyidi yapılarak) aylıkları alamadıkları
aylıklarla birlikte tekrar ödenmektedir.
18 yaş üzeri hak sahiplerinin kontrol amacı ile durdurulan
aylıkları
Ölen sigortalıların 18 yaşından büyük olan çocuklarına bağlanan ve bağlanacak aylıklarda;
a- 18 yaşını, orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek
öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayan ve yaşları ne olursa
olsun çalışamayacak durumda malul olan çocuklarla, b- Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber
sonradan boşanan veya dul kalan 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar ile diğer
sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar
kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan kız
çocuklarından,
bazı belgeler istenmektedir.
Ölüm aylığı alan 18 yaşından büyük çocukların bağlanmış ve
bağlanacak aylıklarının ödenebilmesi için 1479 ve 2926 sayılı
Kanunların ilgili maddeleri ile şart koşulan öğrenim belgesi, her hangi
bir sosyal güvenlik kurumunda çalışmadığını ve çalışmalarından dolayı
aylık veya gelir almadığını, kız çocukların evli olmadığını gösterir,
bağlı bulunduğu nüfus idaresinden alacakları vukuatlı nüfus kayıt
örneğini il müdürlüklerine ibraz edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda bahsedilen belgeleri Kurumumuza süresi içerisinde
vermeyenlerin aylıkları Kurumumuzca geçici olarak durdurulmaktadır.
Ancak ilgili belgeleri bağlı bulunduğu il müdürlüğümüze
teslim etmeleri halinde en yakın aylık ödeme döneminde ilgililere
alamadıkları aylıkları ile birlikte aylıkları, ödenmek üzere
gönderilmektedir.
|
|
Ayliklardan Yapilan Kesintiler |
|
Sosyal Güvenlik Destek Primi
1479 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlananlardan 1479 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesinin (1) numaralı bendinde belirtilen
çalışmalarına devam edenlerin veya daha sonra çalışmaya başlayanların,
sosyal yardım zammı dahil tahakkuk eden aylıklarından aylığın
bağlandığı veya tekrar çalışmaya başlanıldığı tarihi takip eden ay
başından itibaren çalışmalarının sona erdiği ay dahil % 10 oranında
sosyal güvenlik destek primi kesilir.
İsteğe bağlı ve muhtar sigortalı olarak yaşlılık aylığı
bağlananlardan aylık bağlandıktan sonra 1479 sayılı Kanunun 24 üncü
maddesinin ( 1 ) numaralı bendinde belirtilen çalışmalara başladıkları
tespit edilenlerin aylıklarından da çalıştıkları sürece sosyal güvenlik
destek primi kesilecektir.
4447 ve 4956 sayılı Kanunlar, sigortalılarımıza durumlarını
Kanunun öngördüğü süreler içinde Kurumumuza yazılı bildirimde bulunma
zorunluluğu getirmiş olup buna göre;
4447 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihten önce aylık bağlanmış
olanlara bu Kanunun yayımını takip eden aybaşından ( 01.10.1999 ), 4956
sayılı Kanunun yayımlandığı tarihten önce aylık bağlanmış olanlara bu
Kanunun yayımını takip eden aybaşından ( 01.09.2003 ),
Bu Kanunların yayım tarihlerinden sonra ticari faaliyete
başlayan aylık bağlanmış olan sigortalılarımıza ise ticari faaliyete
başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde Kuruma
yazılı bildirimde bulunma mecburiyeti getirilmiştir.
Bu süreler içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunanlardan
gecikme zammı alınmayıp, yaşlılık aylığı alanlardan bildirimde
bulunmayanların aylıklarından res’en sosyal güvenlik destek primi
kesilmemiştir.
Ancak bunlardan çalışmalarına devam ettikleri halde
kurumumuza geç bildirimde bulunanlar ile çalışmalarına devam ettikleri
Kurumumuzca tespit edilenlerden kesilmesi gereken % 10 oranındaki
sosyal güvenlik destek primi cezalarıyla birlikte hesaplanarak tahsil
edilmektedir.
Yaşlılık aylığı almakta iken kurumumuza tabi çalışmalarına
devam etmesi nedeni ile aylıklarından Sosyal Güvenlik Destek Primi
kesintisi yapılması gerekirken bu çalışmalarına dair belgeyi Kurumumuza
ibraz etmediğinden aylıklarından bununla ilgili her hangi bir kesinti
yapılmayan sigortalının vefatı halinde; kesilmesi gereken Sosyal
Güvenlik Destek Primi borcu ve cezası haksahiplerinden mahsup edilir.
Sağlık Sigortası Primi 1479 sayılı Kanun ile
2926 sayılı Kanuna tabi Kurumuzdan aylık almakta olanların
aylıklarından 10 yıl süre ile sağlık sigortası primi kesilir.
Kesilecek prim oranları, her yıl Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Bu
oran % 5’den az % 10’dan fazla olamayıp, Kanunun yürürlük tarihinden
sonra aylık bağlananlar ile hak sahiplerinin aylıklarından kesilecek
sağlık sigortası primi, sigortalının daha önce ödediği süreler dahil 10
yılı geçemez.
Ancak halen sigortalı olanlar ile yaşlılık ve malullük
aylığı almakta olanlara, eşlerinden dolayı ölüm aylığı bağlanması
halinde, bağlanan ölüm aylığından sağlık sigortası primi kesilmez.
Ana ve babanın her ikisinden de ölüm aylığı alan çocukların
ölüm aylıklarından, yalnız babadan intikal eden aylıktan sağlık
sigortası primi kesilir.
|
|
Hizmetlerin Birlestirilmesi ile İlgili İslemler (2829 Sayılı Kanun) |
|
2829 Sayılı Kanun
a- T. C. Emekli Sandığına,
b- Sosyal Sigortalar Kurumuna,
c- Kurumumuza ( 1479 sayılı Kanun ),
d- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine göre kurulan emekli sandıklarına,
e- 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa,
Tabi çeşitli hizmet süreleri bulunanlara malullük ve yaşlılık aylığı
bağlanmasına ölümleri halinde kendilerine ve hak sahiplerine sağlanacak
hakları kapsamaktadır.
|
|
Aylığı Bağlayacak Kurumun Tespiti |
|
Son yedi yıllık fiili sigortalılık (kesenek veya prim ödeyerek geçen)
süresi içerisinde, fiili sigortalılık süresi fazla olan kurumca, hizmet
süresinin eşit olması halinde ise, en son tabi olunan kurumca bu kurum
mevzuatına göre yaşlılık aylığı bağlanır.
Son yedi yıllık fiili sigortalılık süresi içerisinde ikiden
fazla kurumda hizmetinin bulunması durumunda, bu hizmetlerden en fazla
hizmeti bulunan kurumumca, hizmet süreleri eşit olması halinde ise, en
son tabi olunan kurumca bu kurum mevzuatına göre yaşlılık aylığı
bağlanır.
Son yedi yıllık fiili hizmet süresi içerisinde askerlik
borçlanması yapılan süreler değerlendirilmemekle birlikte diğer
borçlanmalar son yedi yılın üç buçuk yılı içerisinde mütalaa edilerek
aylık bağlanacak kurumun tespitinde dikkate alınır.
Aylık talebinin birleştirilecek hizmetler üzerinden aylığı
bağlayacak kuruma yapılması gerekmekte ise de; aylığı bağlayacak
kurumun doğru tespit edilememiş ve aylığı bağlayacak kurum yerine
hizmetin bulunduğu kurum ve sandıklara aylık bağlanması talebinde
bulunulduğunda, aylığı bağlayacak kurum tespit edilerek sosyal güvenlik
kurumlarından her hangi birine yapılacak talep, tahsis talebi
birleştirilmiş hizmetler üzerinden aylığı bağlayacak kuruma yapılmış
sayılacağından talep bu kuruma gönderilir.
Ancak, malullük, ölüm, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı
Kanununa göre yaş haddinden re’sen emekli olma ve bağlı oldukları
kurumun kanunla değiştirilmesi hallerinde ilgililere hizmet
sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre
aylık bağlanacaktır.
|